Bài 21. Cấu trúc hạt nhân

Mục tiêu bài học

• Mô tả thí nghiệm tán xạ hạt α và rút ra mô hình hạt nhân.
• Nêu được cấu tạo hạt nhân gồm proton và neutron; kí hiệu hạt nhân.
• Nêu được khái niệm đồng vị và ước lượng kích thước hạt nhân.

Khái niệm chính

Nucleon

Tên chung của proton và neutron.

Số khối

Tổng số nucleon A trong hạt nhân.

Đồng vị

Các hạt nhân có cùng số proton nhưng khác số neutron.

Lực hạt nhân

Lực hút rất mạnh, tầm tác dụng rất ngắn giữa các nucleon.

Công thức

• $A = Z + N$

  Số khối của hạt nhân.

  • $A$số khối
  • $Z$số proton
  • $N$số neutron

• $R \approx 1{,}2\cdot10^{-15}A^{1/3}$

  Bán kính gần đúng của hạt nhân.

  • $R$bán kính hạt nhân(m)
  • $A$số khối

Thí nghiệm

• Thí nghiệm tán xạ hạt α của Rutherford

  Mô phỏng / video

  Mục đích: Rút ra sự tồn tại của hạt nhân nhỏ, mang điện dương.

  Phần lớn hạt α đi thẳng, rất ít bị lệch mạnh, chứng tỏ khối lượng và điện tích dương tập trung trong vùng rất nhỏ.

  Dụng cụ: Mô phỏng nguồn α, Lá vàng mỏng, Màn huỳnh quang