Hoá học 11
Hóa họcLớp 11Chương 5. Dẫn xuất halogen – alcohol – phenol
Bài 19. Dẫn xuất halogen
Mục tiêu bài học
- Nêu khái niệm, gọi tên dẫn xuất halogen đơn giản.
- Trình bày tính chất vật lí và đặc điểm liên kết C–X.
- Trình bày phản ứng thế nguyên tử halogen bằng nhóm OH và phản ứng tách hydrogen halide theo quy tắc Zaitsev.
- Nêu ứng dụng và tác hại của một số dẫn xuất halogen (CFC, thuốc trừ sâu).
Khái niệm chính
- Dẫn xuất halogen
- Hợp chất thu được khi thay nguyên tử H của hydrocarbon bằng nguyên tử halogen.
- Liên kết C–X phân cực
- Halogen hút electron mạnh nên carbon mang một phần điện tích dương, dễ bị tấn công.
- Phản ứng thế OH
- Đun dẫn xuất halogen với dung dịch kiềm tạo alcohol.
- Phản ứng tách
- Đun với kiềm trong alcohol tách HX tạo alkene.
- Quy tắc Zaitsev
- Khi tách HX, H ưu tiên tách khỏi carbon bậc cao hơn bên cạnh.
Ứng dụng
- Teflon, PVC là polymer chứa halogen.
- Chloroform, các dẫn xuất halogen làm dung môi, chất gây mê (đã hạn chế).
- CFC từng làm chất làm lạnh nhưng phá huỷ tầng ozone nên bị cấm.
Dễ nhầm
- Nhầm điều kiện thế (kiềm/nước) và tách (kiềm/alcohol).
- Cho rằng dẫn xuất halogen tan tốt trong nước.