Bài 15. Alkane

Mục tiêu bài học

• Nêu khái niệm alkane, công thức chung, gọi tên theo IUPAC các alkane đơn giản.
• Trình bày đặc điểm liên kết và quy luật biến đổi tính chất vật lí theo số nguyên tử carbon.
• Trình bày tính chất hoá học: phản ứng thế halogen, cracking, reforming, phản ứng cháy.
• Nêu ứng dụng của alkane và vấn đề ô nhiễm do sử dụng nhiên liệu.

Khái niệm chính

Alkane

Hydrocarbon mạch hở chỉ có liên kết đơn, công thức chung $C_nH_{2n+2}$.

Phản ứng thế halogen

Nguyên tử H được thay bằng nguyên tử halogen khi chiếu sáng hoặc đun nóng.

Cracking

Bẻ gãy mạch carbon dài thành các phân tử ngắn hơn.

Reforming

Biến đổi cấu trúc mạch carbon thành mạch nhánh hoặc vòng để tăng chỉ số octane.

Danh pháp thay thế

Cách gọi tên theo mạch chính và vị trí nhóm thế.

Công thức

• $C_nH_{2n+2}+\frac{3n+1}{2}O_2\rightarrow nCO_2+(n+1)H_2O$

  Phản ứng cháy hoàn toàn của alkane

  • $n$số nguyên tử carbon

Thí nghiệm

• Thí nghiệm hexane với nước bromine

  Giáo viên biểu diễn

  Mục đích: Chứng minh alkane khó phản ứng ở điều kiện thường và phản ứng thế khi chiếu sáng.

  Ở bóng tối màu bromine hầu như không đổi; khi chiếu sáng hoặc đun nóng màu nhạt dần do phản ứng thế.

  Dụng cụ: hexane, nước bromine, ống nghiệm, đèn chiếu