Vật lí 10
Vật líLớp 10Chương 2. Động học

Bài 5. Tốc độ và vận tốc

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt tốc độ trung bình, tốc độ tức thời và vận tốc.
  • Tính được tốc độ trung bình và vận tốc trung bình.
  • Vận dụng công thức cộng vận tốc cho các vận tốc cùng phương hoặc vuông góc.

Khái niệm chính

Tốc độ trung bình
Thương số quãng đường đi được và thời gian đi hết quãng đường đó.
Tốc độ tức thời
Tốc độ tại một thời điểm, đo trong khoảng thời gian rất ngắn.
Vận tốc
Đại lượng vectơ bằng độ dịch chuyển chia thời gian, cho biết hướng và mức độ nhanh của chuyển động.
Vận tốc tương đối
Vận tốc của vật đối với hệ quy chiếu chuyển động.

Công thức

  • v=stv=\frac{s}{t}

    Tốc độ trung bình.

    • vvtốc độ trung bình(m/s)
    • ssquãng đường(m)
    • ttthời gian(s)
  • v⃗=d⃗t\vec{v}=\frac{\vec{d}}{t}

    Vận tốc trung bình.

    • v⃗\vec{v}vận tốc(m/s)
    • d⃗\vec{d}độ dịch chuyển(m)
    • ttthời gian(s)
  • v⃗13=v⃗12+v⃗23\vec{v}_{13}=\vec{v}_{12}+\vec{v}_{23}

    Công thức cộng vận tốc.

    • v⃗13\vec{v}_{13}vận tốc tuyệt đối(m/s)
    • v⃗12\vec{v}_{12}vận tốc tương đối(m/s)
    • v⃗23\vec{v}_{23}vận tốc kéo theo(m/s)

Ứng dụng

  • Tính hướng lái máy bay hoặc thuyền khi có gió, dòng nước.
  • Tốc kế ô tô hiển thị tốc độ tức thời.

Dễ nhầm

  • Nghĩ tốc độ trung bình là trung bình cộng các tốc độ.
  • Cho rằng tốc độ và vận tốc là một.