Bài 2. Nguyên tố hoá học

Mục tiêu bài học

• Nêu được khái niệm nguyên tố hoá học, số hiệu nguyên tử và số khối.
• Viết và đọc được kí hiệu nguyên tử ${}^{A}_{Z}X$.
• Phát biểu được khái niệm đồng vị và nguyên tử khối.
• Tính được nguyên tử khối trung bình từ phần trăm số nguyên tử các đồng vị (hoặc từ phổ khối lượng) và ngược lại.

Khái niệm chính

Nguyên tố hoá học

Tập hợp các nguyên tử có cùng số đơn vị điện tích hạt nhân (cùng số proton).

Số hiệu nguyên tử (Z)

Số proton trong hạt nhân, bằng số electron của nguyên tử trung hoà và bằng số thứ tự ô trong bảng tuần hoàn.

Số khối (A)

Tổng số proton và neutron trong hạt nhân.

Đồng vị

Các nguyên tử của cùng một nguyên tố có cùng số proton nhưng khác số neutron, do đó khác số khối.

Nguyên tử khối

Khối lượng tương đối của một nguyên tử tính theo amu, gần bằng số khối.

Nguyên tử khối trung bình

Giá trị trung bình có trọng số theo tỉ lệ phần trăm số nguyên tử của các đồng vị trong tự nhiên.

Công thức

• $A = Z + N$

  Số khối bằng tổng số proton và số neutron.

  • $A$Số khối
  • $Z$Số proton (số hiệu nguyên tử)
  • $N$Số neutron

• $\overline{A} = \frac{a_1 A_1 + a_2 A_2 + \dots + a_n A_n}{100}$

  Nguyên tử khối trung bình của một nguyên tố có n đồng vị.

  • $\overline{A}$Nguyên tử khối trung bình(amu)
  • $A_i$Nguyên tử khối (≈ số khối) của đồng vị thứ i(amu)
  • $a_i$Phần trăm số nguyên tử của đồng vị thứ i($\mathrm{\%}$)