Bài 24. Nguyên tố nhóm IA

Mục tiêu bài học

• Nêu được trạng thái tự nhiên, cấu hình electron và xu hướng biến đổi tính chất vật lí của kim loại nhóm IA.
• Giải thích được tính khử mạnh của kim loại kiềm và phản ứng với nước, oxygen, chlorine.
• Trình bày được màu ngọn lửa của ion kim loại kiềm.
• Trình bày được tính chất, ứng dụng của NaCl, $NaHCO_3$, $Na_2CO_3$ và quá trình Solvay.

Khái niệm chính

Kim loại kiềm

Các nguyên tố nhóm IA (trừ hydrogen), có 1 electron lớp ngoài cùng.

Thử màu ngọn lửa

Phương pháp nhận biết ion kim loại kiềm qua màu đặc trưng khi đốt.

Quá trình Solvay

Sản xuất soda $Na_2CO_3$ từ NaCl, $NH_3$, $CO_2$ và đá vôi.

Năng lượng ion hoá thứ nhất

Năng lượng tối thiểu tách electron đầu tiên khỏi nguyên tử ở thể khí.

Công thức

• $2M + 2H_2O \rightarrow 2MOH + H_2$

  Kim loại kiềm tác dụng với nước

  • $M$kim loại kiềm

• $2NaHCO_3 \xrightarrow{t^\circ} Na_2CO_3 + CO_2 + H_2O$

  Nhiệt phân sodium hydrogencarbonate

Thí nghiệm

• Sodium tác dụng với nước

  Giáo viên biểu diễn

  Mục đích: Quan sát tính khử mạnh của sodium

  Sodium chạy trên mặt nước, tan dần, sủi khí, dung dịch hoá hồng.

  Dụng cụ: mẩu Na, chậu nước, phenolphthalein

  Làm thí nghiệm ảo

• Màu ngọn lửa của ion kim loại

  Học sinh thực hành

  Mục đích: Nhận biết ion $Li^+$, $Na^+$, $K^+$

  Ngọn lửa có màu đỏ tía (Li), vàng (Na), tím nhạt (K).

  Dụng cụ: dây platinum, đèn khí, dung dịch muối LiCl, NaCl, KCl

  Làm thí nghiệm ảo

• Nhiệt phân sodium hydrogencarbonate

  Học sinh thực hành

  Mục đích: Chứng minh $NaHCO_3$ kém bền nhiệt

  Khí sinh ra làm đục nước vôi trong.

  Dụng cụ: $NaHCO_3$, ống nghiệm, nước vôi trong, đèn cồn

  Làm thí nghiệm ảo